📄 Bài viết · ☕ Cà phê
Rệp sáp hại cà phê — bông trắng ở nách cành, kiến bu quanh
Biên soạn: Đội kỹ thuật Việt Nông24/9/2026Duyệt nội dung: anh Đạt, Giám đốc Kỹ thuật
Đi giữa vườn cà phê, có lúc bà con thấy trên nách cành và cuống chùm quả đóng một lớp trắng xốp như bông; gạt lớp sáp ấy ra mới thấy con rệp bám bên trong, còn quanh đó kiến bu thành đoàn. Đó là rệp sáp — phá chùm quả và phá cả bộ rễ.
Nhận biết
•
Thân, cành, cuống chùm quả có lớp sáp trắng như bông. Chỗ rệp bám là nách cành và cuống chùm quả.
•
Trên cà phê, rệp bám chùm quả và làm rụng quả. Rệp sáp còn hại sầu riêng và cây có múi.
•
Kiến bu quanh là dấu hiệu rất rõ — kiến tha rệp, nuôi rệp để lấy mật. Thấy kiến thì tìm rệp.
•
Có loài rệp sống dưới đất, bám rễ. Rệp rễ làm cây vàng, còi, mà nhìn trên cây không thấy gì.
•
Cách soi: nhìn bông trắng, tìm kiến, lật nách cành, xem chùm quả, đào rễ nếu cây vàng.

Cây cà phê vàng, còi mà trên lá trên cành không có con nào thì đừng vội kết luận. Có thể là rệp rễ, có thể là tuyến trùng, cũng có thể là nấm rễ — nhìn lá không đủ, phải đào rễ lên xem.
Vì sao bị
•
Kiến là đường lây. Kiến bu rệp sáp và còn tha rệp đi nơi khác để nuôi, nên có kiến là rệp có đường sang cây bên.
•
Rệp rễ và tuyến trùng thành bộ đôi phá rễ, làm cây vàng lá, còi cọc.
•
Cây cà phê tán cao thì việc phun khó tới — phải đủ áp lực và đủ nước mới tới được chỗ rệp nằm.
Phòng không cần thuốc
•
Thăm vườn và soi đúng chỗ. Nhìn bông trắng ở nách cành và cuống chùm quả; thấy kiến bu thì tìm rệp ngay. Soi vườn là việc rẻ tiền mà chặn được sớm.
•
Cây vàng, còi thì đào rễ lên xem trước khi làm gì khác. Rễ còn sống thì việc chăm mới có nghĩa.
•
Diệt kiến cũng là chặn lây, vì kiến là kẻ tha rệp đi khắp vườn.
•
Đừng bón thêm phân cho cây đã hỏng rễ. Rễ không hút được thì bón vào cũng là đổ tiền xuống đất.
Khi nào phải dùng thuốc
Khi rệp đã bám nhiều nách cành, nhiều chùm quả, hoặc cây đã vàng còi vì rệp rễ, thì mới tính chuyện dùng thuốc. Vài nguyên tắc:
•
Lớp sáp là áo giáp. Phun qua loa, thuốc không chạm tới con là không hiệu quả.
•
Phải phun ướt đẫm cho thuốc xuyên qua lớp sáp. Phun kỹ nách cành và cuống chùm quả — chỗ con rệp nằm.
•
Rệp rễ thì phải tưới gốc. Rệp nằm dưới đất, phun trên cây không tới.
•
Cây tán cao phải đủ áp lực và đủ nước mới tới.
•
Đọc nhãn trước khi dùng — nhãn ghi rõ cách dùng và các mốc phải giữ theo quy định; chưa rõ thì hỏi cửa hàng.
Khi nào nên mang mẫu tới cửa hàng
•
Cây vàng, còi mà trên cây không thấy con. Nghi rệp rễ thì nhổ cả cây, lấy cả bầu đất đem tới cửa hàng — vì rệp rễ, tuyến trùng và nấm rễ nhìn lá không phân biệt được.
•
Đã phun mà không đỡ. Tự hỏi trước: đã phun ướt đẫm chưa, đã tới chỗ rệp nằm chưa, có phải rệp dưới rễ không.
•
Chụp ba kiểu ảnh: toàn cây hoặc toàn vườn; cụm lá, cành đang bị; cận con rệp. Nghi rệp rễ thì chụp thêm phần gốc và rễ sau khi nhổ. Chụp lúc trời sáng, không ngược nắng; lật mặt dưới lá, nhìn nách cành và cuống chùm quả.
•
Lấy mẫu ở chỗ giáp ranh: một cây còn khá, một cây vừa chớm, một cây bị nặng; lấy 2–3 mẫu ở các cây khác nhau. Nghi rệp rễ thì nhổ cả cây lấy cả bầu đất. Gói b ằng giấy báo, đừng gói kín nylon, để cho thoáng.
•
Ghi rõ kèm mẫu: cây gì, bao nhiêu ngày tuổi, bị mấy hôm, đã làm gì rồi, thời tiết mấy hôm trước.
🌱 Vườn nhà mình có dấu hiệu này?
Hoặc gọi thẳng hotline 0394109979
📚 Bài khác cùng cây
CHIA SẺ BÀI VIẾT